Thời tiết mưa nắng thất thường, vì sao?

Nắng nóng gay gắt xen kẽ mưa to

Các tỉnh thành miền Bắc đang trải qua những ngày hè trong điều kiện thời tiết nhiều biến động, có hôm nắng nóng gay gắt, có ngày lại mưa to. Cụ thể, tại khu vực đồng bằng Bắc bộ vào ngày 4.6 nhiều nơi có nhiệt độ lên rất cao như Hưng Yên (khu vực Thái Bình cũ) 38,2 độ C, Ninh Bình (khu vực Nam Định cũ) 38,5 độ C. Ở khu vực bắc Trung bộ, nắng nóng còn gay gắt hơn với mức nhiệt cao nhất tại Con Cuông (Nghệ An) lên tới 40,2 độ C, Hương Khê (Hà Tĩnh) 39,7 độ C, Đông Hà (Quảng Trị) 39,5 độ C… Đáng nói, nếu ban ngày nắng gay gắt thì ngay trong đêm lại có mưa giông, nhiều nơi mưa rất to như trạm Tân Thịnh (Lào Cai) 93,2 mm, Năng Yên (Phú Thọ) 97,4 mm, Trung Hội (Thái Nguyên) 126,6 mm, Đông Triều (Quảng Ninh) 104,6 mm, Kim Anh (Hà Nội) 90,2 mm, Mường Tùng (Điện Biên) 186,8 mm…

Ảnh: Đình Huy

Sang ngày 5.6, nhiệt độ ở các khu vực nói trên giảm mạnh từ 3 – 4 độ C, cao nhất ngày chỉ còn phổ biến từ 35 – 37 độ C. Tuy nhiên, tình trạng nắng nóng diện rộng và nắng nóng gay gắt nhanh chóng quay trở lại trong 2 ngày cuối tuần này. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF), hôm nay (6.6) khu vực trung du và đồng bằng Bắc bộ có nắng nóng với mức nhiệt cao nhất 35 – 36 độ C, có nơi trên 37 độ C. Còn khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía đông các tỉnh Quảng Ngãi đến Đắk Lắk mức nhiệt cao nhất lên đến trên 38 độ C. Đợt nắng nóng có thể gia tăng cường độ trong ngày 7.6, khiến mức nhiệt cao nhất tại các khu vực trên tăng thêm khoảng 1 độ C. Từ ngày 9.6, nắng nóng ở khu vực Trung bộ có xu hướng dịu dần.

Giải thích về sự biến động mạnh liên tục của thời tiết các tỉnh thành miền Bắc những ngày qua, chuyên gia về thời tiết, Th.S Lê Thị Xuân Lan, cho biết: Thời tiết ở các tỉnh thành phía bắc đang chịu sự chi phối mạnh của áp thấp nóng phía tây. Khi áp thấp này hoạt động mạnh và lấn sang phía đông gây ra những đợt nắng và nắng nóng gay gắt. Nam bộ không chịu ảnh hưởng của đợt nắng nóng này do trên Biển Đông xuất hiện áp thấp nhiệt đới. Dù áp thấp nhiệt đới đi ngược về phía Philippines nhưng sự xuất hiện của nó khiến gió mùa tây nam hoạt động mạnh lên, gây mưa nhiều hơn trên khu vực Nam bộ và Tây nguyên. Còn ở các tỉnh thành miền Bắc mưa to những ngày qua là do ảnh hưởng rìa phía nam rãnh thấp gió mùa. Rãnh thấp gió mùa là nơi hội tụ gió từ tầng thấp đến tầng đối lưu. Vào khoảng giai đoạn này trong năm, nó xuất hiện thường xuyên trên khu vực phía nam của Trung Quốc. Đây là nguyên nhân gây mưa, lũ lụt lớn cho các khu vực dọc sông Dương Tử của nước này. Một số thời điểm rãnh thấp gió mùa này bị các đợt không khí lạnh cuối mùa đẩy dịch chuyển sâu xuống phía nam, gần biên giới với VN. Đây chính là nguyên nhân gây mưa cho các tỉnh thành khu vực miền Bắc. Trong khi đó, ở miền Trung chủ yếu vẫn chịu tác động chính từ áp thấp nóng phía tây nên nắng nóng gay gắt hơn.

Tuần sau vẫn tiếp tục mưa nắng đan xen

Theo bà Lan, trong những ngày cuối tuần này và cả tuần sau, các hình thái thời tiết nêu trên tiếp tục tồn tại, hôm thì áp thấp nóng hoạt động mạnh, có ngày rãnh thấp gây mưa chiếm ưu thế. Chính vì vậy, thời tiết miền Bắc và khu vực Thanh Hóa, Nghệ An có mưa nắng đan xen, nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35 – 36 độ C. Trong khi đó, ở khu vực từ Huế đến Quảng Ngãi nắng nóng có phần gay gắt hơn, nhiệt độ có thể cao hơn khoảng 2 độ C. Tuy nhiên, nắng nóng không quá gay gắt như trong tháng 5.

Từ cuối tuần sau, không khí lạnh cuối mùa tại khu vực phía nam Trung Quốc hoàn toàn suy yếu, rãnh thấp gió mùa dịch chuyển ngược trở lại phía bắc. Nắng nóng sẽ quay trở lại theo các đợt áp thấp nóng phía tây tăng cường sang phía đông. “Cần lưu ý, với các tỉnh, thành miền Trung hiện tại mới đầu mùa nắng nóng, đỉnh điểm của nó là tháng 7 – 8. Các đợt nắng nóng trong tháng 5 và đầu tháng 6 đã ghi nhận mức nhiệt đến 40 độ C. Đây là dấu hiệu cho thấy khi vào cao điểm, mức độ gay gắt sẽ còn gia tăng. Thêm vào đó, sự xuất hiện của El Nino đến thời điểm này gần như chắc chắn. Đây là sự cảnh báo bổ sung về mức độ gay gắt của mùa nắng nóng năm nay ở miền Trung”, bà Lan lưu ý.

NCHMF dự báo trong tháng 6, trên phạm vi cả nước nhiệt độ trung bình phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 – 1,5 độ C, một số nơi cao hơn. Ngoài đợt nắng nóng hiện tại, trong tháng vẫn có thể xuất hiện thêm các đợt nắng nóng, có khả năng xuất hiện nắng nóng gay gắt đến đặc biệt gay gắt. Thời tiết tháng 6 dự báo diễn biến phức tạp với cả nắng nóng, mưa lớn và giông lốc cực đoan. Mưa lớn diện rộng có khả năng xảy ra cả Bắc bộ, Tây nguyên và Nam bộ.